Türkiye İhracatında Olası Riskler ve Gelişmeler

-

 Gazetemizin 29 Ekim 2022 günki nüshasında yayımlanan “Küresel Ekonomide Gelişmeler ve Türkiye” başlıklı makalemizde, dünya ekonomisinde yaşanan olumsuz gelişmeleri özetleyerek, enflasyon, büyüme ve gelir dağılımda 2023 yılının zor geçeceğini vurgulamıştık. Ülkemiz ekonomisine etkilerinin başında da ihracat artışımızın yetersiz gelişeceği tehlikesine değinmiştik. Hatta anılan yazımızın bir paragrafında bir de durum tespiti yer alıyordu:

“Bu durumun ülkemize yansıması sonucu ihracatımızın artış hızını sürdürmesinin zor olduğu anlaşılıyor. Ticaret Bakanlığı’da 4. çeyrekte ihracat beklentisinde gerileme olabilir (-11 puan)’ yorumu ile bu hususu doğrulamış bulunuyor. O nedenle yılın herhangi bir ay’ı için rekor büyüklük açıklaması ekonominin hep böyle süreceği anlamını taşımayabilir.”

Gerçekte de Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) Aralık ayının ilk günlerinde ki açıklaması bu görüşümüzü doğrular niteliğinde. İhracatımızda ki artışın arkasında, dış ticaret yaptığımız majör ülkelerin düşük alımlar yaptığı TİM’in web sayfasında yer aldı.

“Türkiye 21.9 milyar dolar ile en yüksek Kasım ayı ihracatını gerçekleştirdi. İhracat Ocak-Kasım döneminde 231 milyar doları, son 12 ayda ise 253 milyar doları aştı. Otomotiv 2.9 milyar dolar ile Kasım ayında en fazla ihracat gerçekleştiren sektör oldu.”(Cip krizi başta olmak üzere bizde ve dünyada otomabil satışlarının düştüğü de bir gerçek)

Kasım ayına ait veriler ve yorumun doğruluğunun yanısıra ihracatla ilgili bazı veriler ile sektörel ve ürün bilgilerinin de gözlenmesinde yarar var.

En fazla ihracat yapılan ilk on ülke sıralamasında durum aşağıdaki gibidir:

Ülke (Bin $)

2021 1-30 Kasım

2022 1-30 Kasım

Değişim (%)

ALMANYA

1.615476

1.560.784

-3.4

ABD

1.189.582

1.221.342

2.7

IRAK

960.232

1.003.930

4.6

İTALYA

1.034.399

997.640

-3.6

BİRLEŞİK KRALLIK

1.438.074

978.442

-31.5

RUSYA FEDERASYONU

495.268

930.917

87.9

FRANSA

751.148

730.693

-2.7

İSPANYA

822.447

689.685

-16.1

HOLLANDA

566.674

599.429

5.8

İSRAİL

591.848

539.356

-8.9

TİM’in ‘en yüksek artışı elde edilen ilk on ülkesi yüzde binlerle ifade edilen artışlar gerçekleştiren,

St. Vincent ve Gradanides, Andorra, St. Lucia, Eritre, Burundi, Barbados ve Vanuatu gibi ülkelerdir. Anılan ülkelerin ihracatları ise 3 bin dolardan başyalan ve 780 bin dolara kadar yükselen küçük miktarlardadır. O nedenle aylık ihracat içinde ağırlığı olmayan ülkelerdir. Oysa Almanya ve ABD ülkemizin her ay milyar doların üzerinde ihracat yaptığı büyük ülkelerdir.

İhrcatın en fazla yapıldığı ülkeler tablosunun bir diğer anlamlı yorumu, Kasım ayında ihracatı düşen ülkeler arasında Almanya, İtalya, Birleşik Krallık (Eski AB üyesi), Fransa ve İspanya gibi Avrupa ülkesi ülkelerin bulunmasıdır. Anılan ülkeler ihracatımızın ilk onu içinde yer alan aylık milyar dolarlık Türkiye’den ithalat yapan ülkelerdir. Ancak gerek AB, Avrupa Merkez Bankası (AMB)  ve diğer uluslararası kuruluşlar, AB için 2023 yılında enflasyon sorununun yanısıra ‘resesyon’ ve düşük büyüme tahmininde bulunuyor. Örneğin, Brüksel’deki AB Komisyonu yetkilileri Euro Bölgesi’nin 2023 büyüme tahminini yüzde 1.4’ten yüzde 0.3’e düşürdü. Bu yıl için tahminler ise ekonominin beklentilerden daha iyi performans göstermesi nedeniyle yüzde 3.2’ye yükseltildi. (11 Kasım 2022) Komisyon 2023 yılında AB’de en büyük daralmanın İşveç ve Almanya ekonomilerinde gerçekleşeceği tahminini paylaştı.Komisyon aynı zamanda; “yüksek belirsizlikler, yüksek enerji fiyatları, hane halkının  alım gücünde azalma, zayıf dış koşullar ve sıkı finansal koşulların birçok AB ve Euro Bölgesi üyesi ekonomiyi resesyona sürüklenmesi bekleniyor”, ifadelerini kullandı.

Türk Ekonomisi’nin en büyük ve önemli dış ticaret ortaklarının başında AB ve dolayısı ile de birliğin en güçlü üyesi Almanya (Zengin ve sanayileşmiş ülkesidir) ekonomisi gelmektedir. Uzun yıllardır AB toplam ihracatımızın yüzde 40-45’ini oluşturmaktadır. Birliğin en güçlü ekonomisi Almanya’nın Türkiye’den yaptığı ihracata 2020,2021 ve 2022 (tahmini) yıllarında birinci sıradadır. Sonuç olarak, Kasım 2022’den başlayarak ihracatta birinci sıraya karşılık düşüşler yaşanmaya başlamasının yorumu anlam kazanmaktadır. Özetle, AB ve dünyada yaşanan ekonomik gelişmeler 2023 yılında ihracatta oldukça önemli etkilerle karşılaşmanın olası olduğu sonucuna varılmaktadır. 

Yayın Yeri: Ekonomim Gazetesi

Yayın Tarihi: 17 Aralık 2022

Yazar:

Şerif Yüksel

Raif Bakova

Yayın Linki: https://www.ekonomim.com/kose-yazisi/turkiye-ihracatinda-olasi-riskler-ve-gelismeler/677210




Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Türkiye'de Son Dönem Ekonomi Yönetimi ve Politikaları

-
Türkiye’de 2001-2024 yıllarında yaşanan ekonomi yönetimleri ve politikaları açıklaması zor ama anlamlı sonuçlar içermektedir. 2001 Bankacılık krizi ve hızlı çözümü dönemin siyasal iktidarının beklemediği kadar başarılı olmuştur. ABD’den gelen Kemal Derviş’in uygulamaya koyduğu yeni ekonomik önlemlerle kriz hızla çözümlenmiş, ekonomik göstergeler olumluya dönüşmüştür. Bu dönemde eski iktidardan kalan ekonomi bürokratları görevlerini sürdürmüşlerdir. 2002-2006 dönemindeki bahar havası, 2008 Küresel krizin etkisiyle önce durağanlaşmış ardından da gerileme sürecine evrilmiştir. Bir dönem 1 doların 1 lira olacağı konuşulmuş, 10 bin doları geçen kişisel milli gelir ‘orta gelir tuzağı’na yakalanmış ve gerilemiştir. Ülkemizde yaşanan siyasal dalgalanmaların da etkisiyle ancak 2023 yılında kişi başına düşen gelir yeniden 10 bin dolara ulaşmıştır. Temel ekonomik göstergelerin bozulması ve alınan kararların sürdürülebilir olmaktan çıkmasıyla 2023 Baharında seçim sonrası ekonomi yeniden yapıland...
Devamı

Türkiye Ekonomisi “Yeniden” Küreselleşiyor

-
Kimi iktisatçılara göre ekonomilerin hızlı ve güçlü kalkınmalarının yöntemi dış yatırımlar ile büyümedir. İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan IMF ve Dünya Bankası da bu tür görüşleri benimseyen uzmanlarla çalışmış ve büyük devletler de bu akımının destekçisi olmuşlardır. Ellili yıllardan itibaren dünyanın büyük bölümünde uygulamaya konulan ekonomik programların temel ilkesi liberal iktisat politikası olmuştur. Yeni dönem, kambiyo kısıtlamalarının da kaldırılması ile dünya sermaye ve para piyasalarında serbestliğin başladığı yıllardır. Ancak kalkınmakta olan ülkeler yeterli finans kaynağına sahip olamadıkları için dış yatırımlarla ilişkilerini geliştirmek yolunu seçmişlerdir. Türkiye ekonomi yönetimleri   IMF ve Dünya Bankası üyeliğine karşın 1950-2000 yılları arasında birkaç kez krize girmiş ve IMF uzmanlarının önerisi doğrultusunda ‘istikrar programları’ hazırlayıp uygulamaya koymuştur. Ne var ki elli yıllık dönemde sonunda bankacılık krizi ile yine bir Dünya Bankası uzmanı (D...
Devamı

Bist’de Kritik Günler: Borsacı Ve Yatırımcı

-
BİST (Borsa İstanbul) gelişmekte olan ülkeler borsaları arasında bir süredir yatırımcılarını mutlu eden bir performans içindeydi. Üstelik yabancı yatırımcıların azalmasına karşın tasarruf sahipleri bu durumdan etkilenmemişti. Bu yıl BİST100 endeksinin 8000 puanı denediği günlerde borsa uzmanları 10 binden söz etmeye başladılar. Bu arada geçen yıl 1.4 milyon yeni yatırımcının katıldığı BİST’de geçen günlerde yatırımcı sayısı 8 milyona ulaşmıştı. Hele halka arz yatırımcıları küçük dağıtım paylarına karşın getirilerden çok mutluydu. Öyle ki bu yılın halka arzlarının birinde yeni yatırımcılarla rekor katılım gerçekleştiği gibi, getirisi de yüzde 440 olmuştu. Ancak, Ekim ayının ilk günlerinde Ortadoğu siyasi çatışmasının da etkisiyle BİST’te sorunlu bir dönem başlamış bulunuyor. Endeks de 10 bin değil 7 binde tutunmak güçleşti. Borsanın 16-20 Ekim haftası İsrail’in Filistin’e yönelik abluka ve bombardımanlarından başlayarak bir çok olayın etkisiyle düşüşle kapadı. Bu belirsiz ve kaotik or...
Devamı